Karkonosze to najwyższy masyw górski Sudetów o pow. ok. 600 km2, z czego trzecia część leży w Polsce. Mają kształt wyraźnie wypiętrzonego pasma o długości ok. 50 km, ciągnącego się od Przełęczy Szklarskiej (886 m) na zachodzie po dolinę Bobru na wsch. Polskie Karkonosze obejmują północne zbocza Głównego Grzbietu opadające dwoma stopniami do Kotliny Jeleniogórskiej na zachodzie. W części wschodniej łączą się z Rudawami Janowickimi i Wzgórzami Bramy Lubawskiej, od zachodu sąsiadują z Górami Izerskimi.
Podział masywu Karkonoszy
Najdłuższa jest część zachodnia. Śląski Grzbiet od Przełęczy Szklarskiej do Przełęczy pod Snieżką (1394 m), rozdzielony jest na dwie części Przełęczą Karkonoską (1198 m). Dalej na wschód po Sowią Przełęcz (1164 m) wznosi się najwyższy masyw Śnieżki i Czarny Grzbiet. Pomiędzy Sowią Przełęczą i Przełęczą Okraj (1040 m) ciągnie się Kowarski Grzbiet. Wreszcie na wschód od niej ciągnie się Grzbiet Lasocki. Ku północy Śląski Grzbiet opada stromo do Karkonoskiego Padołu Sródgórskiego, a za nim przechodzi w rozczłonkowane Pogórze Karkonoskie.
Budowa i powstanie
Zachodnia część Karkonoszy, aż po Śnieżkę zbudowana jest z granitów. Sama Śnieżka z granitów, hornfelsów i łupków, a cała wschodnia część Karkonoszy z granitognejsów i łupków. Ostatecznie Karkonosze zostały ukształtowane w okresie fałdowania alpejskiego, ale w ich rzeźbie wyraźnie widoczny jest wpływ epoki lodowcowej. Powstały wówczas charakterystyczne kotły polodowcowe, nisze niwalne, jeziora górskie, gołoborza i gleby strukturalne. Wykształciły się liczne formy skalne, pokryte często kociołkami wietrzeniowymi, a w łożyskach potoków utworzyły się marmity.
Klimat Karkonoszy
W Karkonoszach panuje ostry klimat o cechach subpolarnych. Charakteryzuje się on niską średnią temperaturą roczną, wysokimi opadami, wietrznością, występowaniem inwersji termicznej, licznymi mgłami, wiatrami huraganowymi, szrenią i sadzią. W połączeniu z wyraźnie piętrowym układem roślinności spowodowało to powstanie bardzo interesującego zespołu florystycznego. Takiego, w którym występują liczne gatunki chronione – reliktowe i endemiczne, zwłaszcza w strefie kosodrzewiny i łąk i subalpejskich. Niestety, piętro regla dolnego i górnego na skutek intensywnej działalności człowieka zostało już dawno zniekształcone. W ostatnich latach duża część lasów padła ofiarą klęski ekologicznej spowodowanej przez emisje przemysłowe i wskaźnicę modrzewianeczkę.
Karkonoski Park Narodowy
W 1959 r. ze względu na wybitne walory przyrodnicze i krajobrazowe utworzono Karkonoski Park Narodowy. Obejmuje on wyższe partie Karkonoszy na obszarze 5546,58 ha (wraz z enklawami ,,Chojnik” i ,,Wodospad Szklarki”), z tego 1916 ha objęto ochroną w rezerwatach ścisłych. Zajmują one prawie całe piętro kosodrzewiny i całe subalpejskie ze wszystkimi kotłami polodowcowymi. Rośnie tu wiele gatunków roślin typowo górskich, alpejskich, a także reliktowych, pozostałości okresu zlodowaceń. Do najciekawszych przyrodniczo terenów należą kotły polodowcowe i torfowiska wysokie. Zwłaszcza te na Równi pod Śnieżką oraz gołoborza na Wielkim Szyszaku i Śnieżce. Siedziba dyrekcji KPN mieści się w Jeleniej Górze przy ul. ul. Chałubińskiego 23
Turystyka w Karkonoszach
Turystyczne penetracje Karkonoszy wiążą się ściśle z istnieniem uzdrowiska w Cieplicach (Warmbrunn). Lecznicze właściwości „ciepłych źródeł” znane były już w XIII w., a w XVII w. sława kurortu przekroczyła granice Śląska. Przybywający do wód kuracjusze częściej odwiedzali wschodnią część Karkonoszy. Takie ukierunkowanie ruchu turystycznego ułatwiał dogodny „Trakt Śląski” oraz wyjątkowa atrakcyjność najwyższego szczytu Karkonoszy – Śnieżki. W roku która 1681 wybudowano tam kaplicę, która przyciągała coraz liczniejsze rzesze pątników i turystów.
Z końcem XVIII w. podejmowano wycieczki do wodospadów Szklarki i Kamieńczyka, a nawet do Śnieżnych Kotłów. Wędrowano tam okrężną drogą wiodącą doliną Szklarskiego Potoku, Białą Doliną, koło wodospadu Kamieńczyka i przez Halę Szrenicką zwaną „Graniczną Łąką”. Wybudowanie ścieżki od witriolejnia Prellera do wodospadu Szklarki czyniło ten zakątek Karkonoszy łatwiej dostępnym, a przez to częściej odwiedzanym.
Z początkiem XIX w. ruch turystyczny w Karkonoszach stawał się coraz bardziej popularny i docierał do trudniej dostępnych terenów. Wywierał wpływ na charakter miejscowości oraz zajęcia mieszkańców. W miarę rozwoju turystyki otwierały się dla miejscowej ludności nowe możliwości zarobku: usługi turystyczne. Budy pasterskie, coraz częściej służąc kwaterą i posiłkiem, przeistaczały się stopniowo w schroniska turystyczne. W latach 30. XIX w. ruch turystyczny był już tak duży, że w najbardziej atrakcyjnych punktach: nad Śnieżnymi Kotłami i na Wysokim Kamieniu powstały w 1837 r. pierwsze schroniska o ściśle turystycznym przeznaczeniu.
Dziś w Karkonosze przyjeżdżają rzesze turystów zarówno letnią, jak i zimową porą. Organizowane są tu turnusy rehabilitacyjne, wczasy, kolonie i obozy w górach, a także wszelkiego typu imprezy plenerowe i zawody sportowe. Karpacz, Przesieka i Szklarska Poręba to trzy największe miejscowości z bardzo dobrą bazą noclegową
Będąc w Karkonoszach, warto jest…
Wejść na Śnieżkę i szczyt Szrenicy w Karkonoskim Parku Narodowym. Wyjechać wyciągiem krzesełkowym na Kopę i pod Szrenicę. Zobaczyć trzy największe wodospady – Szklarki, Kaźmierczyka w Szklarskiej Porębie i Podgórnej w Przesiece. Zwiedzić świątynię Wang w Karpaczu i Sokole Góry w Rudawach Janowickich. Pospacerować po jeleniogórskim rynku – najlepiej podczas Międzynarodowego Festiwalu Teatrów Ulicznych. Odwiedzić górskie wsie ukryte w lasach. Wdrapać się do zamku Chojnik oraz zobaczyć miniatury zabytków w Parku Miniatur w Kowarach i prawdziwe zabytki w Dolinie Pałaców.
